Wat is een delier?

De verwarde mens is bang en radeloos. Bekende voorwerpen worden als angstaanjagend ervaren en uit alle hoeken en gaten komen de meest weerzinwekkende monsters te voorschijn. De omgeving is vijandig en volkomen veranderd. Een slingerend koord verandert in een kronkelige slang en een beker water wordt weggeslagen omdat men bang is vergiftigd te worden. Men spreekt wartaal waar zo op het eerste gezicht geen touw aan vast te knopen is. Al luisterend merk je dat het doorspekt is met persoonlijke belevenissen: de kinderen zijn dood, de portemonnee is gestolen en het huis staat in brand. In zijn vlucht voor belagers kan iemand zelfs uit het raam springen.

Wat is verwardheid? Wat is een delier of delirant beeld, zoals de acute verwardheid in medische termen luidt. Het verwarde 'slachtoffer' is niet 'een beetje in de war', maar bevindt zichin een angstaanjagende chaos waarin hij de greep op zichzelf en zijn omgeving verliest. De verwarde gedachtegang blijkt uit de onsamenhangende taaluitingen. Het bewustzijn is gedaald, er is sprake van desorientatie, vaak zijn er wanen of hallucinaties (zaken zien ofhoren die er niet zijn) en stoornissen in het slaap-waakritme. Waarom zijn oudere mensen extra kwetsbaar om verward te worden en moeten we oppassen niet te snel tot de conclusie te komen dat er sprake is van dementie?

Naarmate we ouder worden neemt de reservecapaciteit van onze organen als hart, longen en nieren af. Dit geldt ook voor de hersenen. De vitaliteit en mentale spankracht wordt minder, waardoor de kans op een delier toeneemt. Een belangrijke factor is verder het gebrek aan zuurstof van het brein, dat ook kan komen door verschillende ziektebeelden. Welke ziekten kunnen tot verwardheid leiden? Berucht is de longontsteking die tot forse onrust en verwardheid kan leiden. Daarnaast geeft een opleving van een langer bestaande COPD (longlijden) ook verwardheid. Andere bekende ziekten zijn het schildklierlijden en een niet goed ingestelde suikerziekte. Bij de diabetes op oudere leeftijd ontbreken vaak de bekende symptomen als veel plassen en veel drinken en kunnen onrust en verwardheid de enige verschijnselen zijn. Een blassinfectie is ook een veel voorkomende oorzaak van een delier. Ouderen lopen ook snel het risico dat ze te weinig vocht tot zich nemen en daardoor uitdrogen. Zo'n uitdroging kan dan verantwoordelijk zijn voor verwardheid. Ook een acute uitdroging, door bijvoorbeeld diarree, kan tot verwardheid leiden. Een opsomming van medische problemen die tot een delier kunnen leiden zijn:

diabetes
schildklierlijden
hartzwakte
CVA (beroerte)
alcohol
stress
bloedarmoede (anemie)
uitdroging '
slecht functionerende niet
volle blaas
obstipatie
infecties als longontsteking en blaasontsteking

Geneesmiddelen kunnen ook voor een delier zorgen. Van de Nederlandse bevolking is thans ruim 13 procent ouder dar vijfenzestig jaar. Dezegroep gebruikt echter een derde van alle voorgeschreven medicijnen. Bovendien slikken ouderen vaak meer geneesmiddelen tegelijk en zijn ze ook gevoeliger voor de bijwerkingen. Doordat sommige ouderen vergeetachtig zijn, is het risico niet denkbeeldig dat zij soms hun medicijnen vergeten in te nemen of niet meer weten dat ze hun medicijnen al hebben ingenomen. Hierdoor kan dus zowel onder- als overdosering ontstaan. Door een verminderde nierwerking worden de medicijnen minder snel uitgescheiden. Bovendien moet de dosering vaak aangepast worden, omdat de hersenen gevoeliger zijn geworden en omdat het lichaamsgewicht is afgenomen. Sommige ouderen en in het bijzonder ouderen met een verminderde hersendoorbloeding reageren paradoxaal. In plaats van rustiger bij het gebruik van kalmerende middelen worden ze onrustiger. Daarom is het belangrijk om de dosis af te stemmen op de individuele behoefte. Bij oudere mensen kan men niet laag genoeg beginnen. Wat een 'normale' dosering is voor jongeren of volwassenen kan voor ouderen net te veel zijn.